تولد و خانواده
حضرت آیتالله سیدعلی حسینی خامنهای در ۲۹ فروردین ۱۳۱۸ در شهر مشهد و در خانوادهای روحانی دیده به جهان گشودند. پدر ایشان، آیتالله سیدجواد خامنهای، از عالمان برجسته دینی و مادری مؤمن، فداکار و علاقهمند به تربیت فرزندان داشتند. فضای مذهبی خانواده سبب شد که از همان کودکی با قرآن کریم، احکام اسلامی و اخلاق دینی آشنا شوند.
زندگی خانواده از نظر اقتصادی ساده بود و ایشان بعدها در خاطرات خود از دوران کودکی و سادهزیستی خانواده سخن گفتهاند. همین سبک زندگی، در شکلگیری شخصیت و روحیه قناعت و تلاش ایشان تأثیر فراوانی داشت.
دوران تحصیل
پس از پایان تحصیلات ابتدایی، وارد حوزه علمیه مشهد شدند و ادبیات عرب، فقه، اصول، منطق، فلسفه و علوم اسلامی را فرا گرفتند. استعداد فراوان و علاقه زیاد به علم باعث شد که در سنین جوانی از استادان بزرگ حوزه بهرهمند شوند.
سپس برای ادامه تحصیل به حوزه علمیه قم رفتند و از درس استادان برجستهای همچون حضرت امام خمینی، آیتالله سیدحسین بروجردی، علامه سیدمحمدحسین طباطبایی و آیتالله محمدهادی میلانی استفاده کردند. علاوه بر علوم دینی، به مطالعه تاریخ، ادبیات فارسی، ادبیات عرب و آثار اندیشمندان اسلامی نیز علاقه فراوان داشتند.
فعالیتهای سیاسی پیش از انقلاب
از اوایل دهه ۱۳۴۰، همزمان با آغاز نهضت امام خمینی، وارد فعالیتهای سیاسی شدند. سخنرانیهای مذهبی و سیاسی، برگزاری جلسات فرهنگی و روشنگری از مهمترین فعالیتهای ایشان در آن دوران بود.
به دلیل مبارزه با حکومت پهلوی، بارها توسط سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) بازداشت شدند و چندین ماه را در زندان گذراندند. همچنین در مقاطع مختلف به شهرهای مختلف تبعید شدند. با وجود فشارها، فعالیتهای سیاسی و فرهنگی خود را ادامه دادند و در میان جوانان، دانشجویان و طلاب به عنوان سخنرانی آگاه و تأثیرگذار شناخته میشدند.
نقش در پیروزی انقلاب اسلامی
در سالهای منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی، نقش مهمی در گسترش اندیشههای امام خمینی و سازماندهی فعالیتهای انقلابی داشتند. پس از پیروزی انقلاب در سال ۱۳۵۷، به عضویت شورای انقلاب درآمدند و در ساماندهی نهادهای جدید جمهوری اسلامی مشارکت کردند.
مسئولیتهای پس از انقلاب
پس از انقلاب، مسئولیتهای متعددی بر عهده گرفتند که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
عضویت در شورای انقلاب اسلامی
نمایندگی امام خمینی در شورای عالی دفاع
امامت جمعه تهران
نمایندگی مردم تهران در مجلس شورای اسلامی
حضور در جبهههای جنگ ایران و عراق و بازدید از رزمندگان
مشارکت در تصمیمگیریهای مهم کشور در دوران جنگ
در ششم تیر ۱۳۶۰، هنگام سخنرانی در مسجد ابوذر تهران، هدف سوءقصد قرار گرفتند و بر اثر انفجار بمب مجروح شدند. این حادثه موجب آسیبدیدگی دست راست ایشان شد.
ریاست جمهوری
پس از شهادت محمدعلی رجایی، در مهرماه سال ۱۳۶۰ به عنوان سومین رئیسجمهور جمهوری اسلامی ایران انتخاب شدند. ایشان دو دوره پیاپی تا سال ۱۳۶۸ ریاست جمهوری را بر عهده داشتند.
دوران ریاست جمهوری ایشان با سالهای پایانی جنگ ایران و عراق، بازسازی بخشهایی از کشور، تقویت نهادهای حکومتی و مدیریت مسائل مهم سیاسی و اقتصادی همراه بود.
انتخاب به رهبری جمهوری اسلامی
پس از رحلت حضرت امام خمینی در خرداد سال ۱۳۶۸، مجلس خبرگان رهبری، حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای را به عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران انتخاب کرد. از آن زمان تاکنون هدایت و رهبری نظام جمهوری اسلامی ایران را بر عهده دارند.
در دوران رهبری ایشان، سیاستهای کلان کشور در زمینههای مختلف علمی، فرهنگی، اقتصادی، دفاعی و سیاست خارجی از سوی نهادهای مربوط بر اساس سازوکارهای قانونی تدوین و اجرا شده است. ایشان همچنین در مناسبتهای مختلف درباره موضوعاتی همچون وحدت اسلامی، پیشرفت علمی، عدالت، اقتصاد، فرهنگ، استقلال کشور و مسائل منطقهای و بینالمللی سخنرانی کردهاند.
فعالیتهای فرهنگی و علمی
حضرت آیتالله خامنهای علاوه بر مسئولیتهای سیاسی، در زمینه فرهنگ، کتابخوانی، شعر و ادبیات فارسی نیز شناخته شدهاند. ایشان به مطالعه کتاب اهمیت ویژهای میدهند و بارها جوانان را به افزایش مطالعه و کسب دانش تشویق کردهاند.
از ایشان آثار متعددی در زمینه تفسیر قرآن، اندیشه اسلامی، اخلاق، تاریخ اسلام و ترجمه برخی آثار اسلامی منتشر شده است. مجموعهای از سخنرانیها، پیامها و دیدارهای ایشان نیز در قالب کتاب منتشر شده است.
ویژگیهای شخصیتی
از ویژگیهایی که درباره ایشان در منابع مختلف بیان شده است، میتوان به سادهزیستی، توجه به علم و آموزش، علاقه به شعر و ادبیات، اهتمام به مسائل فرهنگی، نظم در برنامههای کاری و تأکید بر استقلال و پیشرفت کشور اشاره کرد.
جمعبندی